fa تأثیر اجرای برنامه‌ی توانمندسازی فرد محور و خانواده محور بر کیفیت خواب و سلامت روان زنان نخست زا: مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span arial="" lang="FA" style="font-family:">زمینه و هدف:</span></b><span arial="" lang="FA" style="font-family:"> برای حفظ و ارتقای سلامت روان و کیفیت خواب در دوره پس از زایمان، توانمندسازی مادران با الگوی متناسب ضرورت دارد. مطالعه حاضر باهدف تعیین و مقایسه تاثیر اجرای برنامه‌ی توانمندسازی خانواده محور و فردمحور بر کیفیت خواب و سلامت روان زنان نخست زا در دوره‌ی پس از زایمان انجام شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span arial="" lang="FA" style="font-family:">مواد و روش‌ها:</span></b><span arial="" lang="FA" style="font-family:"> این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده بود که درفاصله اواخر سال 98 تا خرداد 99 انجام شد. پس از نمونه‌گیری به روش در دسترس 86 آزمودنی به صورت تصادفی ساده به دو گروه خانواده محور و فرد محور تخصیص یافتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه عوامل فردی-محیطی موثر بر خستگی و خواب، پرسشنامه کیفیت خواب پترزبورگ و پرسشنامه سلامت عمومی کلدبرگ بود. درگروه خانواده محوربرنامه توانمندسازی بر اساس مراحل چهارگانه این الگو شامل تهدید درک شده، ارتقا خود کارآمدی، خودباوری و ارزشیابی اجزاء سطح کیفیت زندگی برای مادران نخست زا در دوره پس از زایمان، به همراه شیرخوار و همسرشان اجرا شد و در گروه فردمحور به تنهایی روی این مادران اجرا شد. در3 مرحله قبل، بلافاصله و یک ماه پس از مداخله پرسشنامه‌های کیفیت خواب و سلامت روان توسط واحدهای پژوهش تکمیل گردید. در نهایت داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار </span>SPSS-21<span arial="" style="font-family:"> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span arial="" lang="FA" style="font-family:">یافته‌ها: </span></b><span arial="" lang="FA" style="font-family:">نتایج پژوهش نشان داد نمره کیفیت خواب و امتیاز سلامت روان زنان نخست زا پس از زایمان در دو گروه توانمندسازی خانواده محور و فردمحور قبل و بلافاصله بعد از مداخله تفاوت معنادار آماری نداشتند(</span>P>0/05<span arial="" lang="FA" style="font-family:">) ولی یک ماه بعد از مداخله در گروه خانواده محور هر دو متغیر پژوهش به طور معناداری بهبود پیدا کرده بود(</span>P<0/05<span arial="" lang="FA" style="font-family:">).</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span arial="" lang="FA" style="font-family:">نتیجه‌گیری: </span></b><span arial="" lang="FA" style="font-family:">توانمندسازی<b> </b>زنان نخست زا<b> </b>پس از زایمان با الگوهای خانواده محور و فردمحور به بهبود کیفیت خواب و سلامت روان زنان منجر می‌شود و توانمندسازی با حمایت خانواده نقش موثرتری دارد. لذا باید اجرای برنامه‌های توانمندسازی به همراه همسر و افراد کلیدی خانواده از دوران بارداری شروع و در مراقبت‌های بعد از زایمان ادامه داده شود.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b>Background & Aim:</b> The postpartum period is accompanied by rapid physiological changes that expose mothers to sleep pattern disturbances and threaten the health of mothers and their infants. In order to maintain and improve mental health and sleep quality in this era, it is necessary to empower mothers with a suitable model. Therefore, the present study was conducted to investigate and compare the effects of family-centered and individual-centered empowerment programs on the sleep quality and mental health of primiparous women in the postpartum period<span arial="" dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-family:">.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b>Materials & Methods:</b> This randomized clinical trial study was conducted on two groups, from late 2019 to June 2020. After sampling using the convenience method, 86 women were randomly assigned to either the family-centered or individual-centered group. The research tools included a demographic information questionnaire, a questionnaire on personal and environmental factors affecting fatigue and sleep, the Pittsburgh Sleep Quality Index, and the General Health Questionnaire. In the family-centered group, the empowerment program was implemented based on the four-stage model of perceived threat, self-efficacy enhancement, self-esteem, and assessment of quality of life components for primiparous mothers in the postpartum period, along with their spouse and infant. However, in the individual-centered group, the mothers were the only ones undergoing the intervention. In the three stages prior to the intervention and one month after the intervention, sleep quality and mental health questionnaires were completed by the research units. Finally, the data were analyzed using descriptive and analytical statistical tests, including the Mann-Whitney, Friedman, Wilcoxon, and Smirnov-Kolmogorov tests, using SPSS<span arial="" dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-family:">-</span>21 software due to the non-normal distribution of the data<span arial="" dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-family:">.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b>Results:</b> The results of the study showed that the sleep quality score and mental health score of primiparous women after delivery in the two family-centered and individual-centered empowerment groups did not show any significant statistical differences before and immediately after the intervention(P>0.05). However, one month after the intervention, in the family-centered group, both research variables had significantly improved(P<0.05).<span lang="AR-SA" dir="RTL" style="font-family:"Arial",sans-serif"></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b>Conclusion:</b> Postpartum empowerment of primparous women using family-centered and individual-centered patterns lead to improvements in their sleep quality and mental health. Empowerment with family support plays a more effective role. Therefore, empowerment programs should be implemented with the support of spouses and key family members during pregnancy and continued in postpartum care</span></span></span></div> زنان نخست زا, توانمندسازی, کیفیت خواب, سلامت روان Primiparous women, empowerment, sleep quality, mental health 264 277 http://sjnmp.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-601-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Modares مریم مدرس ma_modars@yahoo.com 10031947532846006979 10031947532846006979 No Department of Reproductive Health and Midwifery, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه آموزشی مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Farahnaz Azizi فرحناز عزیزی Farahnaz.Azizi@iau.ac.ir 10031947532846006980 10031947532846006980 Yes Astara Branch, Islamic Azad University, Astara, Iran گروه مامایی، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران